Kelaynaklar

Kelaynaklar Hakkında

Peygamberler diyarı olarak bilinen bu bereketli topraklar yıldır insanlığın inançlarına, kültürüne ve doğasına yön vermiştir.
Binlerce yıldır sayısız uygarlığa ev sahipliği yapan bu Mezopotamya, sadece insanlık tarihinin değil, doğanın da kadim hikayelerini saklar içinde.
İşte o hikayelerden biri, Kelaynak kuşlarının hikayesidir.
Kelaynak kuşu, bilimsel adıyla Geronticus eremita, dünyanın en nadir ve en özel kuş türlerinden biridir. Hakkında anlatılanlar o kadar eskiye uzanır ki, bazı kaynaklarda Nuh Tufanı’ndan bile söz edilir. Bu yüzden, tarih boyunca birçok toplumda bereketin, yeniden doğuşun ve umudun sembolü olmuştur.
Bir zamanlar Orta Doğu’dan Kuzey Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyada görülen Kelaynaklar, bugün sadece birkaç bölgede yaşamını sürdürebiliyor. Bu yerlerden biri, Şanlıurfa’nın Birecik ilçesi. Diğerleri ise Suriye’nin Palmira kenti ve Fas’taki küçük kolonilerdir.
Ne yazık ki, yüzyıllar boyunca doğal yaşam alanlarının daralması, çevresel kirlilik, tarım ilaçları ve bilinçsiz avcılık gibi nedenlerle bu kuşların sayısı hızla azaldı. Türkiye’de 1970’li yılların sonuna gelindiğinde Kelaynakların sayısı yalnızca 11 bireye kadar düşmüştü. Bu, türün yok olmanın eşiğine geldiği anlamına geliyordu.
Ancak bu noktada umutlu bir adım atıldı. 1977 yılında Birecik’te Kelaynak Üretme İstasyonu kuruldu. Bu istasyon, kuşların güvenli bir ortamda çoğalmasını sağlamak ve nesillerini devam ettirmek için büyük bir emekle çalışmaya başladı. Zamanla sayıları yavaş yavaş arttı.
Uluslararası doğa koruma kuruluşu IUCN, 1988’e kadar Kelaynakları “tehdit altında”, 2017’ye kadar ise “kritik derecede tehlike altında” olarak sınıflandırdı. 2018’den itibaren “tehlike altında” statüsüne geçmeleri, yapılan koruma çalışmalarının meyvesini verdiğini gösteriyor.
Bugün hala Kelaynaklar sadece Birecik’te doğal ortamlarında yaşıyor. Bu nedenle bölgedeki habitatın korunması, üreme dönemlerinde kafeslerin dikkatle yönetilmesi ve yavruların doğaya sağlıklı şekilde kazandırılması çok büyük önem taşıyor.
Kelaynak kuşu artık sadece bir tür değil…
Mezopotamya’nın, Anadolu’nun ve insanlığın ortak mirası. Onları korumak, hem doğaya hem de kendi kültürel değerlerimize sahip çıkmak anlamına geliyor.